Loading...

Ytvn

Thay đổi tư duy sản xuất, nâng cấp loài trái cây Vua

9:00 - 16 Tháng Sáu, 2021

Được đánh giá là “trái cây Vua”, tuy nhiên sầu riêng Việt Nam chưa thật sự được đánh giá cao. Đa phần sầu riêng được tiêu thụ trong nước, chưa có nhiều chỗ đứng ở thị trường nước ngoài. Cũng dễ hiểu bởi xưa nay người nông dân Việt thường giữ thói quen trồng sầu truyền thống "được chăng hay chớ", chưa có nhiều cải tiến về quy trình canh tác và sản xuất.

Với mong muốn tìm hướng đi mới bền vững hơn cho sản phẩm sầu riêng Việt Nam, một nhóm bạn trẻ đã nghiên cứu và chọn vùng đất Cẩm Mỹ (Đồng Nai) là nơi “chinh chiến” để tìm ra giá trị đích thực của loài trái cây vua Việt Nam.
Đi tìm giá trị bền vững cho trái “sầu”
Đó là GoFarms – Một startup trẻ chỉ vỏn vẹn không quá 10 người, xuất thân là những kỹ sư tuổi đời còn rất trẻ nhưng dày dặn kinh nghiệm. Họ được đào tạo tại các quốc gia có tiếng về nông nghiệp. Có người từng học tập ở Israel, người thì làm việc tại các tập đoàn nông nghiệp lớn trong nước, hoặc tu nghiệp nhiều năm ở Thái Lan. Trải nghiệm nhiều năm, cuối cùng họ chọn từ bỏ những lợi ích riêng tư của bản thân, quyết tâm cùng nhau đi tìm giá trị bền vững của nông sản Việt. GoFarms tự đặt ra bài toán khó nhất cho mình là tìm ra bằng được giải pháp tối ưu nhất để góp sức kiến tạo ngành canh tác sầu riêng nước mình.
Vùng chuyên canh trồng sầu riêng của Đông Nam Bộ lý tưởng nhất là những dải đất màu mỡ ở tỉnh Đồng Nai, do vậy GoFarms chọn đất Tân Hạnh, Cẩm Mỹ làm căn cứ điểm cho những bước đi đầu tiên của mình trong hành trình khẳng định giá trị của trái sầu.
Toàn huyện Cẩm Mỹ có hơn 1,5 ngàn hécta cây sầu riêng, tập trung nhiều tại các xã Tân Hạnh, Nhân Nghĩa, Xuân Quế, Sông Nhạn,… Riêng tại xã Tân Hạnh có khoảng 100 hécta sầu riêng, với hai giống sầu riêng chất lượng cao đang được trồng phổ biến là Ri6 và Thái.
Diện tích cây sầu riêng ở huyện Cẩm Mỹ tuy không lớn nhưng lại nổi tiếng thơm ngon, được lòng người dùng. Tuy nhiên, để phát huy tiềm năng và thế mạnh cây sầu riêng đặc sản thì cần phải có một cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật trong canh tác. Bởi xưa nay người dân hầu như tuyệt nhiên trung thành với kiểu canh tác truyền thống, dựa vào kinh nghiệm sẵn có – “được chăng hay chớ”.

Một vườn sầu riêng  tại huyện Cẩm Mỹ (Đồng Nai) trồng theo quy trình GoFarms sắp chuẩn bị thu hoạch

Bằng tri thức và kinh nghiệm từ những nền nông nghiệp tiên tiến ở Israel, ngành trồng sầu riêng ở Thái Lan, GoFarms nhanh chóng nhận ra đất đai nơi đây đã bị thoái hóa, nhiều cây sầu riêng bị suy nhược nặng. Các hộ trồng sầu riêng trước giờ gần như canh tác theo mỗi hướng khác nhau. Họ sử dụng phân thuốc không đúng liều lượng và đúng cách, không có nguồn gốc rõ ràng. Một số hộ còn có xu hướng gia tăng năng suất bằng các loại thuốc kích thích sinh trưởng mạnh, dẫn đến các dư lượng hóa chất tồn tại trong đất đai, cây trồng và trái .., người nông dân thực sự chưa tuân theo một quy trình bày bản nào. Đối với loài cây cực kỳ nhạy cảm như sầu riêng, chỉ cần những thay đổi rất nhỏ về lượng nước, mưa nắng thất thường, gió lớn thì cây rụng trái, trút lá hàng loạt. Khó khăn nhất là đối phó với thời tiết mùa mưa, nếu không có sự tuyển chọn trái hay chăm sóc kỹ càng, sầu riêng dễ dàng rụng hàng loạt. Vì lẽ đó, trái sầu riêng không đạt năng suất, cây không thể sinh trưởng và phát triển mạnh là điều hiển nhiên.
“Giá trị sản phẩm nông sản Việt rất cao, chỉ là chúng ta chưa thể tận dụng và sản xuất đúng cách” – Nhìn nhận như vậy và GoFarms quyết tâm tiếp cận gần hơn nông dân, trò chuyện để bà con hiểu rằng muốn nâng cao giá trị cho trái sầu riêng thì chúng ta phải thay đổi tư duy cach tác. Với sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương, lòng tận tâm, giúp sức nhiệt tình từ những người làm nông nghiệp trẻ, bà con Cẩm Mỹ đã nhận ra vấn đề của mình bấy lâu và dần chấp thuận canh tác theo quy trình từ đội ngũ kỹ sư trẻ. Để người nông dân bước đầu thay đổi cách nhìn và đồng tình cùng mình để thay đổi tư duy canh tác là quá trình không mấy dễ dàng. Nhưng đối với GoFarms đó là một sự thành công đáng kể để mở ra những thành công lớn hơn trên chuyến hành trình gian nan này.
Xây dựng chất lượng và tin cậy từ sự khác biệt
Xác định xây dựng lại chất lượng sầu riêng ngay từ đầu, các kỹ sư trẻ chọn cách “bỏ phố về vườn”. Đội ngũ GoFarms cho rằng, để người tiêu dùng hiểu tận tường về chất lượng sản phẩm của mình trước khi quyết định chọn mua, chỉ có cách là minh chứng cho họ biết chúng tôi đã làm ra sản phẩm khác biệt như thế nào. Điều đó gắn liền với việc chúng tôi đã làm những gì. Từ đó, GoFarms đi tới nông trại, đến tận vườn của từng hộ nông để đồng hành xuyên suốt cùng bà con trong quá trình tạo ra sản phẩm sầu riêng chất lượng.
GoFarms giúp dân làm thật tốt từng khâu một, từ việc cải tạo đất, chọn giống cây trồng, trồng cây với mật độ hợp lý,… cho đến những khâu thu hoạch, bảo quản cuối cùng trước khi đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. Người trồng sầu Tân Hạnh được hướng dẫn áp dụng khoa học kỹ thuật tiến bộ, loại bỏ hoàn toàn các phương pháp trồng xưa cũ.
Cải tạo đất mẹ khi mới bắt tay vào ở giai đoạn sơ khai cũng được xem là việc là ưu tiên nhất đối với GoFarms, bởi đất mẹ là yếu tố quan trọng nuôi dưỡng và duy trì sinh tồn cho cây. Tiếp thu công nghệ Nhật Bản tiên tiến, các bạn trẻ mày mò cải tạo đất bằng phân gà hữu cơ lên men-sấy khô. Loại phân này loại bỏ các mầm bệnh, giúp cho hệ vi sinh vật đất dễ hoạt động tạo nền tảng cho cây phục hồi. Phân bón NPK cũng được thay thế bằng phân NPK tinh khiết MasterBlend giảm đi những tạp chất, đặc biệt là kim loại nặng. Phân được hòa tan vào hệ thống tưới có thể điều chỉnh liều lượng tối thiểu. Theo đội ngũ kỹ sư, lượng phân sử dụng chỉ còn ⅙-1/7 bà con thường dùng trước đây. Các loại thuốc phòng trừ sâu bệnh sản xuất theo theo tiêu chuẩn cũng được chọn lọc kỹ càng.

Nhóm kỹ sư trẻ thường xuyên đến kiểm tra đất và trực tiếp hướng dẫn bà con chăm sóc vườn sầu riêng

“Việc điều trị bệnh cho cây được ưu tiên các loại thuốc có nguồn gốc sinh học, loại nhẹ trước loại nặng sau, đúng liều lượng chuẩn. Chúng tôi hướng người dân loại bỏ dần thuốc diệt cỏ, các loại cỏ bản địa được khuyến khích trở lại, ưu tiên các loại có lá rộng như: xuyến chi, cỏ hôi, cỏ trai,… Bên cạnh đó, chúng tôi thuyết phục người trồng sầu nói không với các chất kích thích trái làm ảnh hưởng đến tuổi thọ của cây, không dùng hóa chất xử lý trái sau thu hoạch, đảm bảo sản xuất ra trái sầu riêng ngon sạch, an toàn tuyệt đối cho người thưởng thức.” – Anh Huỳnh Nguyễn Chí Linh (Co-Founder GoFarms) cho biết thêm.
Để đảm bảo cho bà con tuân thủ đúng theo quy trình trên, các thành viên Gofarms thuê nhà ở ấp Tân Hạnh để tiện di chuyển và thăm vườn. Cô Trương Thị Hồng (1973, ngụ ấp Tân Hạnh) chia sẻ: “Các kỹ sư trẻ không ngại khó, ngại khổ. Họ đồng hành xuyên suốt cùng bà con, có khi đến 3-4 lần/tuần xuống thăm vườn để kịp thời xử lý nếu sầu riêng có vấn đề gì.” Mùa sầu năm nay cách chăm hoa, tỉa trái cũng khác cách làm cũ. Chúng tôi được hướng dẫn bày bản về kỹ thuật loại bỏ hoa trái ngoài tán lá, giữ lại trái trong cành gần thân, chỉ để tầm 30 – 50 trái tuỳ sức cây sao cho đạt năng suất cao nhất.” Chăm sóc theo quy trình GoFarms tuy tốn công hơn trước nhưng bù lại cây khỏe mạnh, năng suất trái ổn định. V ườn sầu riêng của cô ít bị bệnh hơn, trái sầu riêng to, vỏ xanh, gai bóng rất bắt mắt. – Cô Hồng cho hay.

Cô Hồng mừng rỡ vì nhờ các kỹ sư mà mùa sầu riêng này thắng lợi lớn

Hơn một năm nổ lực cùng bà con, đất đai vùng chuyên canh sầu riêng tại Tân Hạnh dần phục hồi. Độ pH được gia tăng từ 6-6.5, các chỉ số dinh dưỡng N,P,K và hàm lượng dinh dưỡng đất cũng được cải thiện rõ. Cỏ mọc tự nhiên tươi tốt trở lại, đất tơi xốp, giun trùn cũng xuất hiện nhiều. Nhiều ứng dụng kỹ thuật mới đón đầu cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 khác đang được ứng dụng rộng rãi và hiệu quả trong thâm canh sầu riêng tại địa phương như: hệ thống phun tưới tự động trên cây thân cao giúp bà con tiết kiệm chi phí sản xuất, hạn chế sâu bệnh, góp phần tăng năng suất, tăng tuổi thọ cho cây trồng. Chăm sóc, phun thuốc bằng các bình phun có mô tơ và đường dây dẫn dài cho phép phun thuốc xa, đến tận những đọt cây cao, hiệu quả phòng trừ sâu bệnh cao.

Nhóm bạn trẻ GoFarms thường xuyên theo dõi vườn sầu riêng của nông dân bằng máy đo đất và phân thuốc hiện đại

Song song đó, các buổi hội thảo được GoFarms tổ chức định kỳ nhằm định hướng phát triển lâu dài cho cây sầu riêng giúp bà con trồng sầu trong vùng có thêm tri thức, kinh nghiệm và tự tin học hỏi lẫn nhau. Khả năng thích nghi, sáng tạo và áp dụng các tiến bộ khoa học – kỹ thuật vào sản xuất của người trồng sầu được nâng cao, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại hóa. Qua đó, quy trình canh tác chuẩn dần được đông đảo bà con tin cậy và thực hành theo. Đến nay đã có … hộ áp dụng theo quy trình của GoFarms.. Nhờ đó, việc kiểm soát các yếu tố đầu vào dễ dàng, chất lượng trái sầu riêng được nâng lên đáng kể.
Chú Hai Bình – một trong những nông hộ trồng sầu riêng lâu đời tại Tân Hạnh và cũng là người đầu tiên chấp thuận theo quy trình canh tác của GoFarms cho biết: “Từ khi thử nghiệm quy trình, với sự nỗ lực giúp sức của đội ngũ kỹ sư trẻ, tôi nhận thấy vườn sầu riêng của tôi có nhiều dấu hiệu phục hồi rõ rệt về thân, lá, bộ rễ,… cây cho trái lớn và hộc nhiều hơn mọi năm, kết quả ban đầu như vậy là vượt trội so với các vụ trước. Hơn hết, làm ra trái sầu chất lượng được nhiều người tin tưởng là mong muốn và niềm hạnh phúc lớn nhất của bà con.”
Với những kết quả ban đầu, bà con nông dân ấp Tân Hạnh đã tin tưởng hơn vào đội ngũ kỹ thuật trẻ. Mới đây, họ cùng nhau xúc tiến thành lập Hợp tác xã Tân Hạnh vào cuối tháng 4/2021. Còn nhiều vấn đề cần hoàn thiện về quy trình kỹ thuật, bà con HTX quyết tâm cùng nhau thay đổi để hướng đến những tiêu chuẩn canh tác trong nước như VietGap hay cao hơn như GlobalGap, làm truy xuất nguồn gốc và đăng ký gia nhập chương trình OCOP, nhằm đảm bảo an toàn sản phẩm, đảm bảo sức khỏe, khắc phục ô nhiễm môi trường và truy xuất được nguồn gốc.
Tuy nhiên, những kết quả đạt được hiện tại vẫn được xem là một tín hiệu đáng mừng khi những người làm khoa học nông nghiệp trở về đồng hành với người nông dân, nhận được sự hỗ trợ của chính quyền.

Sầu riêng Cẩm Mỹ trồng theo quy trình của GoFarms ruột to mẩy, nhiều hộc, đáp ứng đúng chuẩn sầu riêng loại 1

Nâng cấp loài trái cây “Vua”
Điểm khác biệt để nâng cấp loài trái cây “Vua” này còn ở chỗ, không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ nông dân trong khâu canh tác, mà quy trình sản xuất của GoFarm cũng được chú trọng cho đến công đoạn bảo quản cuối cùng trước khi đưa sản phẩm đến với người tiêu dùng. Khác với các cách làm trước đây, sau khi thu hoạch tại vườn, trái sầu riêng sẽ được vận chuyển tập trung về kho để tránh bị sốc nhiệt. Cùng với đó, kết thúc khoảng thời gian để loại quả này cân bằng lại nhiệt độ ổn định, các kỹ sư sẽ tiến hành công đoạn bao bọc trái sầu bằng ni lông chống xốc. Phương pháp này do GoFarms tự sáng tạo ra nhằm giúp hạn chế tình trạng vỡ gai, tiết giảm tối đa rủi ro về vấn đề nảy sinh nấm mốc, dẫn đến giảm chất lượng đáng tiếc do va chạm khi vận chuyển.
Đây là giải pháp thủ công chưa từng có trên thị trường, tuy khá tốn công hơn trước đây, nhưng đó là sự tôn trọng mà nhà sản xuất dành cho người dùng của mình. Hơn nữa, đó còn là sự trân trọng, lòng biết ơn của GoFarms đối với bà con nông dân trong suốt hành trình gian nan cùng kiến tạo ra thức quả ngọt ngon, chất lượng. Các anh kỹ sư trẻ hay nửa đùa nửa thật rằng “thương trái sầu riêng hơn cả bản thân mình”. Cũng dễ hiểu, vì trái sầu riêng rất nhạy cảm trong mọi giai đoạn. Từ lúc trồng cho đến khi cây ra hoa, kết trái, …chỉ với một đêm gió lớn, mưa to chưa kịp thu hoạch thì họ chẳng thể ngủ được bởi lo lắng trái rụng, thất thu.
Sự nhạy bén của đội ngũ kỹ thuật trẻ cùng sự tiếp nhận kịp thời của người nông dân trước những thời cơ mới đổi đời từ cây sầu riêng bước đầu gặt hái được những thành công nhất định. Theo anh Lý Minh Kha – Founder GoFarms “Không chỉ mong muốn làm ra sản phẩm sầu riêng chất lượng mà chúng tôi còn thấu hiểu được nỗi vất vả, những vấn đề mà bà con nông dân gặp phải, cũng như nỗi trăn trở của người tiêu dùng khi cân nhắc chọn lựa sản phẩm. Chúng tôi trân trọng sản phẩm của người nông dân Việt, giữ nguyên giá trị của sản phẩm để đưa đến người tiêu dùng với chất lượng và độ an toàn tuyệt đối từ vườn cho đến người tiêu dùng.”
Việc chuyển đổi tập quán canh tác và sản xuất theo quy trình ngày một xanh sạch hơn là nhu cầu tất yếu của xã hội. Cần rất nhiều nổ lực của bà con, phía đội ngũ kỹ thuật trẻ cũng như các đơn vị kết nối tiêu thụ nông sản trong quá trình đưa sản phẩm minh bạch ra thị trường. Nhưng một khi đi cùng nhau bằng sự trân trọng, chân thành như vậy, tin tưởng rằng một tương lai không xa, cộng đồng yêu sầu riêng này sẽ có thể để được đi xa hơn, phát huy tối ưu tiềm năng và thế mạnh của cây sầu riêng đặc sản.

Huỳnh Trân

Bình Luận